Çanakkale Savaşları - Hava Harekatı - Sonuç
Osmanlıların savaş boyunca talihi sık sık değişmiştir; öyle ki,
kimi zaman Enver Paşa ile arkadaşlarının en imkansız umutları
gerçekleşecek gibi olmuş, kimi zaman da Balkan Savaşları
felaketleri yeniden yaşanmıştır. Ancak, genel olarak ordu savaş
öncesinde Genç Türkler ve Alman danışmanlarının modernleştirme
programının gerçekleştiğini kanıtlamış, dostun da düşmanın da
beklemediği başarılara ulaşmıştır. Osmanlı harekatının en görkemli
zaferi Çanakkale’de yer almıştır.
Havacılık, Çanakkale/Gelibolu çıkarmasında sayıca az da olsa
önemli bir rol oynamıştır.Müttefik kanatta günlük harekata katılan
uçak sayısı hiçbir zaman 60’ın üzerine çıkmamışken, Merkez
kuvvetlerde belki 20 yi bulmuştur. Uçakların bir kısmı genelde
bakımdaydı, aksi taktirde kullanılamazdı. Dolayısıyla harekatta
kullanılan uçak sayısı nispeten daha düşüktü. Zayıf motorlu
uçaklar için hava koşullarının ağır olduğu, yedek parça
sıkıntısının yaşandığı ve özellikle Almanlar ve Türkler için uzun
ikmal hatlarının mevcudiyetinden dolayı harekat çok güç şartlar
altında yürütülüyordu. Ayrıca kalifiye elemana çok ihtiyaç vardı.
Çanakkale Savaşı boyunca Türk Hava Kuvvetlerinin hiyerarşisi,
rütbeyi dikkate almaksızın, havacılık taraftarlarının savaşın ilk
evresinde eldeki çok az uçağı nasıl en iyi şekilde
kullanılabileceği konusunda etkili olmalarını sağlamış; Serno,
Türk ve Alman üst düzey komuta kademelerini Gelibolu yarımadasının
savunulmasında daha fazla uçağın çok gerekli olduğuna kesinlikle
ikna etmiş, bu da uçakların yaratacağı başarılara yol vermiştir.
Savaşın son dönemlerinde hava gücü düşmanın aleyhine tersine
dönmüştür. Savaş sürüklenip giderken, Müttefiklerin birleşik hava
kuvvetlerinin etkinliği ve uçak sayısı iyice azalmış, bunun aksine
Türk Hava Kuvvetleri güçlenerek, Çanakkale’deki eşsiz Türk
zaferine katkıda bulunmuştur.