Gelibolu'dan Haberler

Çanakkale Savaşları

Çanakkale Şehitleri

Gelibolu Bilgi Bankası

Gelibolu Rehberi

Gelibolu Kronolojisi

Gelibolu Fotoğraf Albümü

Makaleler / Yorumlar

Gelibolu Forum

İletişim

Çanakkale Savaşları Savaşın Gelişimi Hava Harekatı Harekatın Evreleri

Çanakkale Savaşları - Hava Harekatı
4. Evre: Müttefiklerin Gidişi / Çanakkale Savaşında Türk Zaferi

10 Ağustos Conkbayırı Savaşı, çıkartma kuvvetlerinin Gelibolu yarımadasında, kara muharebelerinde de artık şansları kalmadığını açığa vurdu. Nitekim ondan sonra, Büyük Britanya ve onun emrinde çarpışan Avustralya, Yeni Zelanda ve Hindistan askerlerinden hiç bir grup, 10 Ağustos’ta terk ettikleri tepeleri bir daha aşamadılar. O günden sonra da hiç bir düşman askeri, Conkbayırı hattı, Besimtepe, Kocaçimen üstünden Çanakkale Boğazı sularını seyredemedi. Gerçi düşman çaresizlik içinde gene de bazı talihsiz denemeler yaptı. Müttefikler büyük takviyeler aldıktan sonra 13 Ağustos’ta bu sefer Anafartalar Cephesinde, İkinci Anafartalar Muharebesini verdi. Fakat bütün saldırılar püskürtüldü.

15-17 Ağustos’ta Anafartalar Cephesinde, Kanlıtepe, Aslanlıtepe ve Kireçtepe’yi üçüncü Anafartalar Muharebesini de kaybettiler. 21-22 Ağustos’daki son Anafartalar Muharebesine ise, tam altı tümen sürdüler. Bütün gemileri, Türk topraklarına gene cehennem kustular. Ama bu saldırının da sonu başarısızlık oldu. Böylece netice artık belirlemeye başladı. Düşman bütün taarruzlarını durdurdu.

Çanakkale’de savaş artık siperlere saplanmıştı. Mustafa Kemal düşmanın çekileceğinden şüphe etmediği için bir saldırı ile hepsini denize dökmeyi teklif etmişse de üst komutanlara anlatamamış, kendisine “boşuna harcayacak kuvvetimiz hatta bir erimiz yoktur” cevabını vermişlerdi. Büyük bir fırsatın kaçırılmakta olduğunu gören Mustafa Kemal 10 Aralık 1915’de görevinden istifa ettiğini bildirmiştir. Mustafa Kemal’e saygı gösteren Liman Von Sanders istifayı hava değişimine çevirmiş, Mustafa Kemal’de İstanbul’a geldikten sonra düşmanın Çanakkale’yi zararsızca boşalttığını öğrenmiştir. (19 Aralık 1915)

Müttefik hava birliklerinin geri çekilmesinin ilk adımı, HMS Ark Royal’in ve onun birkaç deniz uçağının bölgeyi terk ederek Selanik’e gitmesi olmuştur Daha sonra, R.N.A.S Suvla Körfezi bölgesinden ayrılıp Bulgaristan Trakyası’ndaki Yunanlılara yardım etmek ve Bulgar muharebe hatlarına havadan saldırılar düzenlemek üzere harekete geçmek zorunda kalmıştır.

26 Ekim’de Avusturya-Alman kuvvetleri Bulgarlarla birleşerek Sırbistan’ı ikiye böldüler. Böylece Sirbistan’ı savaş dışı bırakıp, Berlin’den Bağdat’a uzanan “Orient Hattı”nı açtılar. Bu zaman zarfında Müttefiklerin Suvla Körfezindeki başarısızlığı nedeniyle yönetimdekilerin üzerindeki politik baskılar, Çanakkale macerasından vazgeçmeye doğru bir eğilim doğurmuştur. 14 Kasım’da Lord Kitchener durumu araştırmak üzere, Gelibolu’yu ziyaret etmiştir.

Bir aydan daha kısa bir süre sonra, geri çekilmek üzere ortak bir Fransız-İngiliz anlaşması yapıldı. 12 Aralık’ta Suvla (Anafarta) Körfezini boşaltma işlemi başladı ve ayın 20’sine kadar devam etti. Dokuz gün sonra 3 nolu R.N.A.S filosuna İngiltere’ye geri dönme emri verildi. Müttefiklerin boşaltma işlemlerinin bir sonraki adımı, Helles (İlyas) ve Gelibolu yarımadasının ucundan birliklerin geri çekilmesiydi. Balon gemileriyle birlikte 2 no.lu R.N.A.S filosunun bölgeden çekilmesine göz yumulmasına rağmen, Hector ve Canning hala faal durumda kalarak Osmanlı Hava Kuvvetlerinin körfezde kalmasına neden oldu. 10 Ocak 1916 akşamı Müttefiklerin bu filosu ve Fransız Escadrille M.F 98T. Gelibolu’yu terk etti.

Müttefiklerin çekilmesi süresince, Osmanlı Hava Kuvvetleri mükemmel keşif görevleri icra etti. Gözetleme raporları ve havadan çekilen fotoğraflar, Müttefiklerin çekilmek üzere hazırlandıklarını şüphe götürmez biçimde açığa çıkardı. Türk deniz uçakları Suvla Körfesi’nde sadece kısa bir süre görünmelerine rağmen, düşman denizaltılarını saptamak için Marmara Denizi’ni gözleyerek ve İstanbul Boğazının Karadeniz’e açılan girişi üzerinde havadan koruyucu gözlem yaparak Alman İmparatorluk Donanması’na yardım ettiler. Gelibolu yarımadası üzerine gönderilen deniz uçaklarımıza Anzak topçu kamplarını ve nakil hatlarını bombalama emri verilmişti. Boşaltma döneminde, on yedi gözetleme uçuşu (çoğunlukla geceleri olmak üzere) gerçekleştirildi. Boşaltma öncesinde işgal kuvvetlerinin tüm ikmal ve malzemeleri tahrip etmekte olduğunu açığa vuran pek çok yangına tanık olunmuştur. Bu zaman zarfından Türk hava birlikleri 32 bomba atmış ve Seddülbahir’deki kamplara 17 tam isabet kaydedilmiştir. Buna ilaveten, Mondros Körfezindeki iki malzeme hangarı ve Bozcaada’daki bir uçak hangarı tahrip edilmiş ve dört atış da düşman gemilerinin yakın çevresine isabet etmiştir. 4 Ocak 1916’da pilot Schubert Escadrille MF 98 T’den Maurice Farman uçaklarından birini vurup düşmüştür.

Bu arada Çanakkale’ye gelen (5 Ocak) Alman Hava Kuvvetleri Müfettişi Binbaşı Siegert, Binbaşılığa terfi eden Serno ile birlikte Çanakkale Cephesini(Albatros C-I ile Serin no: 577) teftiş etmiştir. Pilot Faller ile birlikte Siegert’de A12 keşif tayyaresi ile uçuşa iştirak etmiştir. Uçuştan sonra yapılan toplantıda Siegert İngilizlerin 2-3 günde çekilebilecekleri fikrine katılmıştır. Binbaşı Siegert yazmış olduğu hatıratında, “Türkiye’nin bu sırada birkaç bin esir alabileceğini bundan daha iyi bir fırsat olamayacağını, 6 Ocakta İstanbul’a dönerek durumu bizzat Enver Paşa’ya anlattığını ne Enver Paşa’nın ne de Harekat Dairesi Başkanı Binbaşı Feldman’ın kendisinin ve Serno’nun görüşlerine katılmadığını belirtmiştir.

Çanakkale Boğazı’ndan Müttefiklerin geri çekilmesinin tamamlanması ile Enez Körfezi’nden İzmir Körfezine ve İskenderiye Körfezine kadar uzanan bütün sahilin havadan savunulması görevi Galata’da konuşlanmış 1 nci Tayyare Bölüğüne yani Çanakkale Boğazı filosuna verilmiştir. Verilen emre göre Müttefiklerin bir kez daha Türk topraklarını istila etmeye kalkışmaya karar vermesi halinde söz konusu sahili gözetleyecekti. Ocağın ilk haftasında Fokker Av Bölüğü Çanakkale’ye yerleşip harekata katılacaktır.

Çanakkale Cephesindeki muharebelere çok kısa bir süre için katılmasına rağmen Fokker Staffel uçaklarının Osmanlının gelecekteki hava muharebelerinde önemi büyük olmuştur. Fokker’ler Gelibolu Cephesinde av önleme görevinde başarılı olarak görev yapmıştır.

Eylül 1915’de 1 adet, Aralık 1915’te ise 3 adet Alman Fokker uçağı Çanakkale Cephesine ulaşmıştır. Staffeller , Gelibolu yarımadasındaki Galata üssünde Pilot Teğmen Hans Joachim Buddecke’nin komutası altında tertiplenmiştir. Bu uçakların pilotları Alman idi. Bu pilotlardan Teğmen Theodor Jakob Croneiss Seddülbahir’de 6 Ocak 1916 günü bir Farman uçağı tarafından düşürülmüştür. Bu uçaklar olağanüstü başarıyla görev yapmıştır. Teğmen Hans Buddecke 4 düşman uçağını düşürmüş, diğer pilotların (Schuz, Meinecke ve Muhra) düşürdüğü 5 uçak dahil edildiğinde Fokker’ler bir kayba karşılık 9 düşman uçağı düşürmüştür.

Ocak 1916’da Fokkerler 5 nci Ordu emrindeki 6 ncı Tayyare Bölüğünün Harekat Komutasına verildi. Müttefik kuvvetlerin Gelibolu’dan çekilmesinden sonra bile Fokker’ler İngiliz deniz hava uçaklarına büyük zayiat verdirmiştir. Sadece muharebenin son günlerinde 6 düşman uçağı düşürülmüştür.

Son Müttefik birlikleri 10 Ocak 1916 gecesi gizlice ayrılırken Çanakkale Boğazının bulunduğu yarımada da havacılık durumu böyleydi.

Bağlantılı diğer konular:
  ● Çanakkale Savaşları - Hava Harekatı - Harekatın Evreleri
  ● Çanakkale Savaşları - Hava Harekatı 1. Evre: Müttefiklerin Çanakkale Boğazı'na Saldırışı
  ● Çanakkale Savaşları - Hava Harekatı 2. Evre: Gelibolu Çıkarması Süresince Hava Faaliyetleri
  ● Çanakkale Savaşları - Hava Harekatı 3. Evre: Suvla (Anafarta) Körfezinin işgali, Anafarta Muharebeleri

Yazdır

Sık kullanılanlara ekle

Tavsiye et

Facebook'da paylaş

Tarih ve sayaçlar: 05 Mayıs 2007 - 05 Mayıs 2007 - 5.995 - 6.766 - 36 - 0 Bu sayfanın tam adresi: http://www.geltag.com/databank.asp?text_id=36