Müttefik Devletler Donanması’nın 18 Mart 1915’de Çanakkale
Boğazı’na karşı giriştiği birleşik deniz harekatının
başarısızlıkla sonuçlanmasından sonra, General Hamilton Lord
Kitchener’e, donanmanın desteğinde yapılacak ortak bir kara
harekatı olmadan, güçlü Türk savunmasının kırılıp, Boğaz’ın
donanmayla geçilmesinin olanaksız olduğunu bildirir. Gerçi
Kitchener ve Özellikle Churchill, işin başından beri yalnız
denizden zorlanarak ve donanmayla bu girişimin başarıyla
yapılabileceğini savunuyorlardı. Ancak, 18 mart Deniz Harekatının
olumsuz sonuçlarını değerlendirdikten sonra, Hamilton’un
görüşlerini benimserler.
General Hamilton 25 Nisan 1915 günü, iki İngiliz ve bir Fransız
tümeni ile, bir Hint tugayını Seddülbahir bölgesine, iki tümenden
oluşan Anzak Kolordusu’nu da, ikinci derecede tuttuğu Karatepe
bölgesine çıkarmayı planlamıştır. Bu planın nasıl uygulanacağı
yukarıda özetlenmiştir.
Aynı tarihte, Gelibolu’daki Türk kuvvetleri ise, 3 üncü ve 16
ıncı Kolorduların yanısıra 6 tümen, süvari tugayı ve bağımsız
taburlardan oluşuyordu. Daha sonra, savaşın gelişme süreci içinde
yapılan gerekli kıta kaydırmalarıyla, toplam tümen sayısı 16 ya
çıkartılacaktır.
25 Nisan çıkarmasından yaklaşık bir ay önce, Gelibolu’da
bulunan 5. Kolordu komutanlığına atanan Mareşal Liman von
Sanders’in düşüncesine göre, müttefikler çıkarmayı Saros
Körfezi’ne yapacaklardır. Bu nedenle de kendisi, birliklerin
çoğunu Saros Körfezi ile Anafartalar bölgesinde; bir tümeni
Seddülbahir bölgesinde ve iki tümenli 15nci Kolorduyu da, anadolu
yakasında tutmayı uygun bulmuştur. Ayrıca savunma amacıyla kıyının
belli noktalarında gözetleme ve koruma birlikleri bulundurulacak,
asıl kuvvetler ise geride yedekte tutulacaktı. Aslında Liman von
Sanders’in bu savunma planına Türk komutanlar karşıydılar. Onlara
göre, düşman en zayıf ve kritik anları olan çıkarma sırasında
kıyıda karşılanırsa, ilerlemesi önlenebilecekti. Mareşalin
gelmesinden önce hazırlanan türk savunma tedbirleri de böyleydi.
Ancak, uygulamaya konulan, ordu komutanı Liman von Sanders’in
planıdır. Daha sonra çıkarma başlayınca, komutanların aldıkları ek
önlem ve hazırlıklar sayesindedir ki , çıkarılan ilk düşman
birlikleri kıyıda karşılanacak ve fazla ilerlemeye fırsat
bulamadan, 3-4 kilometrelik bir ilerlemeden sonra savaş bitene
kadar, bulundukları yerde çakılıp kalacaklardır.
|